شبهای دینه کوه.dinekooh

......یادمان باشد کاری نکنیم که به قانون زمین بر بخورد.....

گویش دینه کوه
نویسنده : میثم پیکانی - ساعت ۸:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱۱/٢۸

برای آشنایی با گویش دینه کوه یه سری به ادامه مطلب بزنید.چشمک

 

 

(در نمای پشت تصویر یخ چره و دره ی امام زاده رو مشاهده می کنید)


   زیبایی روستاها به گویش و پوشش اصیل آنهاست که در کنار طبیعت بکر و سادگی اهالی،پویایی   خاصی به این مناطق میدهد که البته با گذر زمان روستاها شکل شهر به خود گرفته و از زیبایی خود می کاهند                                                  .       از زمانهای بسیار دور و از ابتدا مردم دینه کوه به زبان تاتی صحبت می کرده اند ولی اکنون با توجه به کوچ اهالی به شهرها و تهاجم فرهنگی که به روستا ها شده گویش مردم روستا هم مثل پوشش آنها تغییر کرده و زبان چندگانه ای به وجود آمده برای مثال عده ای به زبان تاتی عده ی دیگر به زبان فارسی و عده ای هم  با مخلوط این دو زبان زبانی نو ابداع کرده و به آن زبان که هنوز نامی برای آن در نظر گرفته نشده صحبت می کنندو زبان لاتین هم به تازگی در بین اهالی رسوخ کرده است البته اکثر اهالی زبان اصلی خود را حفظ کرده اند و با این تهاجم فرهنگی مقابله می کنند.                                                    

البته اینو یادآور بشم که تاتی الموت با تاتی تاکستان فرق میکنه.                                                                        

در روستای دینه کوه علاوه برگویش تاتی لغاتی هم وجود دارد که مخصوص اهالی روستاست که در انتها تعدادی از این لغات با معانی آنها راکه برای شما در نطر گرفته ام قرار می دهم و در ادامه هم کمی درباره ی گویش اهالی توضیح می دهم           

در دینه کوه برای صدا کردن افراد که در فاصله دوری قرار دارند ازکلمه هاااااااااای در ابتدای  اسم شخص واز هوووو در انتهای اسم استفاده میکنند(مثل:هااااااااااااای میثم هووووووووووووووووووووووو)                                             

وقتی وارد دینه کوه می شوید اولین لغاتی که بعد سلام و احوال پرسی با آن مواجه می شوید این است:تِه کدامانی؟ یعنی خودتو به طور کامل معرفی کن.                                                                                                                         

در این گویش برای صدا کردن همراه با احترام اگر شخص مرد بود از انگولی و اگر زن بود از انگوزی استفاده می کنند مثل:

(fateme anghozi    va        ali angholi)

در این گویش در اکثر افعال  خود فعل عوض می شود و از نظر دستوری با زبان فارسی در بیشتر زمانها تفاوتی ندارد ولی در بعضی زمانها متفاوت است به این مثال توجه کنید                                                                                       

مثلا به جای (گفتم،گفتی گفت،گفتیم،گفتید،گفتند)در گویش دینه کوه می گویند(بگوتم،بگوتی،بگوت،بگوتیم،بگوتید،بگوتند)  ولی در زمان آینده به جای (خواهم گفت )در گویش دینه کوه می گویند(مگوم)                                                                   

به این مثال با فعل رفت  توجه کنید:                                                                                                          

فارسی(رفتم،رفتی،رفت،رفتیم،رفتید،رفتند) دینه کوهی(بشیم،بشیی،بشه،بشییم،بشیید،بشییند)                                             

در آینده(مشوم،مشی،مشو،مشیم،مشین،مشون)                                                                                               

تعدادی از افعال دینه کوهی با معادل فارسی(بدین:دیدن، بزین:زدن، بخوتن:خوابیدن، بکتن:اُفتادن، بشنوستن:شنیدن، بیامین:آمدن)

تعدادی از لغات دینه کوهی با تلفظ و معنی:                                                                                                

 لغات           تلفظ                   معنی        /      لغات               تلفظ               معنی

جیر               jir                    پایین          /     جییر                jiyar               بالا

 چو              choo                 چوب           /   بن باقال            benbaghal    زیر بغل

باقال            baghal             بغل               /   لنگ                lang                 پا

پابجار           pabejar            کفش            /  گرکان              gerkan             گردو

دوارتبه         dooartabe         دوباره             / بستو              bastoo              کوزه

مال              mal                  گوسفند          /چم                cham                 پیچ

اشکم          eshkem             شکم             / میدان             meydan          بیرون

سخل          sakhl                استخر             / قایده             ghayde              اندازه

لواکت          looakat             قل خورد           / میان چان     miyanchan        خشتک

سرامال     saramal              هم سن           /قی قاچ          gheyghach       زیگزاگ

نیم از قل  nimezghel            کمی باز           / درج              derej               زبر

اسکوف     eskoof                آرنج                  /اولپ            olap                پهلو

خز           khez                   ماسه              /چوچک          chochak           گنجشک

پاکار        pakar                  باغبان              / دمران          demran        کمک چوپان

همانطور که می بینید گویش دینه کوه گویش بسیار زیبایی است پس درحفظ آن کوشا باشید.اگر بخواهم این گویش را به طور کامل بیان کنم می شود کتابی برای آن نوشت ولی به همین جا بسنده میکنم.................من الله التوفیق 


comment وچکانی نظرات ()